Is een 'afwijkende' voetvorm een probleem dat om correctie vraagt?

Veel mensen die bij ons komen, maken zich zorgen over de vorm van hun voet: een lage voetboog (vaak 'platvoeten' genoemd), juist een opvallend hoge wreef, of tenen die niet mooi recht staan. De vraag die dan bijna altijd volgt: moet dit gecorrigeerd worden, voordat het tot klachten leidt? Het antwoord is genuanceerder dan je zou denken, en recent wetenschappelijk onderzoek geeft hier een mooi en verrassend antwoord op.

Een oud idee: de vorm van de voet bepaalt de kwaliteit

Al sinds het begin van de vorige eeuw wordt er in de medische wereld gediscussieerd over platvoeten. Lange tijd werd een lage voetboog gezien als iets 'primitiefs', een overblijfsel dat gevoeliger zou zijn voor blessures, terwijl een hoge, stevige boog als de gezonde norm gold. Dit idee zit nog steeds diep verankerd: veel mensen (en helaas ook zorgverleners) gaan er automatisch van uit dat een 'afwijkende' voetvorm een probleem is dat moet worden opgelost, het liefst met een steunzool.¹
Heeft een platvoet correctie nodig

De klassieke indeling van vormen van de voet

Wat recent onderzoek laat zien

Een grote studie naar de vorm en functie van gezonde voeten laat zien dat de vorm van onze voeten enorm uiteenloopt tussen mensen, van hoog tot laag, van breed tot smal.² Interessanter nog: die vorm blijkt maar een beperkte voorspeller te zijn van hoe de voet daadwerkelijk functioneert. Met andere woorden: mensen vinden, ongeacht hun voetvorm, hun eigen manier om goed te bewegen. Een lage voetboog wil dus niet automatisch zeggen dat er iets mis is met de manier waarop die voet zijn werk doet.

Recent onderzoek van Haelewijn en collega's (KU Leuven) maakt dit nog concreter, specifiek voor platvoeten. Zij vergeleken twee groepen mensen met exact dezelfde 'statische' diagnose, namelijk een soepele platvoet, waarvan de ene groep wél klachten had en de andere groep niet.³

Het verschil zat hem niet in hoe plat de voet was, maar in hoe de voet functioneerde tijdens het hardlopen en bij een spring- en landingstaak: de groep met klachten liet minder vermogen zien bij het enkel- en middenvoetgewricht, en had een kleinere quadratus plantae en flexor digitorum longus (twee spieren die belangrijk zijn voor de functie van de voet). De onderzoekers concluderen zelf dat een statische classificatie van platvoeten niet verklaart wie er wel en wie er geen klachten van krijgt, en pleiten voor een op functie gerichte beoordeling in plaats van een structurele.

Dit sluit aan bij een breder inzicht in het vakgebied: het is niet zozeer de vaste vorm van de voet die bepaalt hoe gezond hij is, maar veel meer hoe actief en goed de voet wordt aangestuurd door de spieren eromheen.⁴ Twee voeten met eenzelfde 'afwijkende' vorm kunnen dus compleet verschillend functioneren, afhankelijk van hoe goed iemand die voet weet te gebruiken.

Wat dit betekent voor de praktijk

Voor ons is de praktische conclusie helder: vorm is geen diagnose. Een lage voetboog, een hoge wreef, of een iets andere teenstand is op zichzelf geen reden tot ingrijpen. Pas als er daadwerkelijk sprake is van klachten, of van een functioneel probleem (bijvoorbeeld een voet die tijdens het lopen niet goed kan afwikkelen, of onvoldoende vermogen levert bij het afzetten), is er reden om te kijken naar een behandeling.

Daarom kijken wij bij De Gangmakerij nooit alleen naar hoe een voet eruitziet, maar vooral naar hoe hij functioneert: hoe hij belast wordt, hoe hij beweegt, en hoe goed hij zich aanpast tijdens het lopen en hardlopen. Dat onderzoek bepaalt of, en zo ja welke, behandeling nodig is, niet de vorm van de voet op zich. Twijfel je of jouw voetvorm daadwerkelijk de oorzaak is van je klachten, of gewoon een onschuldige eigen variant? Laat het functioneel onderzoeken in plaats van te vertrouwen op het uiterlijk alleen.

Over de auteur van dit artikel
Dit artikel is geschreven door Rob Donkers. Hij is fysiotherapeut, manueeltherapeut (MSc), echografist en eigenaar van De Gangmakerij. Tijdens zijn masterstudie manuele therapie, waarvoor hij cum laude slaagde en de titel Master of Science ontving, deed hij wetenschappelijk onderzoek naar enkel- en voetproblemen.

Maak een afspraak

Literatuur

Behling AV, Rainbow MJ, Welte L, Kelly L. Chasing footprints in time - reframing our understanding of human foot function in the context of current evidence and emerging insights. Biol Rev Camb Philos Soc. 2023 Dec;98(6):2136-2151
Schuster RW, Cresswell AG, Kelly LA. Human foot form and function: variable and versatile, yet sufficiently related to predict function from form. Proc R Soc B. 2024;291(2014):20232543
Haelewijn N, Staes F, Vereecke E, Deschamps K. From structure to function: biomechanical markers of symptomatic flatfoot during running and a single leg drop and hop. Clin Biomech. 2025;130
Kelly LA, Lichtwark G, Cresswell AG. Active regulation of longitudinal arch compression and recoil during walking and running. J R Soc Interface. 2015;12(102):20141076