Deze website maakt gebruik van cookies. Meer informatie

Een stijve grote teen

Een soepele grote teen is van groot belang voor wandelen en hardlopen. Een stijve grote teen heeft invloed op onze manier van lopen, en kan leiden tot allerlei klachten in de voet, maar ook tot knie-, heup- of zelfs rugklachten. Een beperkte beweging van het grote teengewricht wordt een hallux limitus of hallux rigidus genoemd.

Structurele hallux limitus en hallux rigidus

Ons grote teengewricht kan normaal tussen de 65 en 90 graden strekken (dorsaalflexie).1 Een beweeglijkheid van minder dan 65º betekent dat het gewricht beperkt is. Er wordt dan gesproken van een structurele hallux limitus.1-3 De bewegingsbeperking zit dan in het gewricht zelf. Dit hoeft in het begin geen pijnklachten te geven, maar een stijf gewricht kan later wel pijn geven, en uiteindelijk leiden tot artrose.
Wanneer er geen enkele beweging meer in het grote teengewricht zit, is er sprake van een hallux rigidus.3 Afwikkelen over de grote teen is dan niet meer mogelijk.

Functionele hallux limitus

Het grote teengewricht kan ook belemmerd worden in de beweeglijkheid, zonder dat het gewricht zelf verstijfd is. Het gedraagt zich dan stijf tijdens het lopen, maar blijkt in rust de normale mobiliteit te bezitten. Dit noemen we een functionele hallux limitus.1,3,4 De stijfheid zit dan niet in de grote teen zelf, maar wordt veroorzaakt door een ander probleem in de voet.

Een van de problemen in de voet, die ertoe kunnen leiden dat het grote teengewricht niet zijn volledige beweeglijkheid kan benutten tijdens het lopen, is een verstoord windlass mechanisme.2,4 Onder de voet hebben wij mensen een sterke peesplaat: de fascia plantaris. Deze loopt van je hielbeen tot je tenen, waarbij het dikste en meest ontwikkelde deel aanhecht aan het kootje van je grote teen.
Tijdens het lopen, zetten we af over de grote teen. De peesplaat wordt daarbij om het kopje van je eerste middenvoetsbeentje gewikkeld. Daarmee trekt de peesplaat aan ons hielbeen, en veroorzaakt dit gedwongen bewegingen in ons onderste enkelgewricht (onderste spronggewricht) en in de gewrichten van onze middenvoet. Door dit laatste, wordt onze wreef hoger.5

Wanneer er een verstijving aanwezig is in het onderste spronggewricht, of in de gewrichten van onze middenvoet, neemt de spanning in de fascia plantaris toe. Deze spanning in de peesplaat houdt de strekbeweging in het grote teengewricht tegen, waardoor het lijkt alsof de grote teen stijf is. Het grote teengewricht zelf is echter voldoende soepel, alleen kunnen we door de toegenomen spanning in de peesplaat niet volledig gebruik maken van de aanwezige beweeglijkheid.2,4,6
Cristian newman jyyniseccl4 unsplash crop

Een soepele grote teen is van groot belang voor wandelen en hardlopen.


Compensaties

Zowel een structurele als een functionele hallux limitus belemmert ons in het afzetten over de grote teen tijdens het lopen. Dit moet gecompenseerd worden, willen we kunnen wandelen of hardlopen. Veelvoorkomende compensaties zijn het afwikkelen over de buitenrand van de voet, en het wegdraaien van onze voet over de bal van de grote teen. Dit hoeft in het begin nog niet te leiden tot klachten, behalve wanneer we elders in ons lijf ook over onvoldoende beweeglijkheid beschikken, waardoor deze compensaties niet mogelijk zijn. Dit kan dan leiden tot klachten rond bijvoorbeeld de knie of de heup, of zelfs in de lage rug.2,4

Gespecialiseerde voetfysiotherapeut

De oorzaak van deze knie-, heup- of rugklachten zit dan dus niet in deze regio’s, maar in de voet. Om deze oorzaak te vinden, is diepgaande en gedetailleerde kennis nodig van het normale functioneren van de voet. Alleen de in voeten gespecialiseerde fysiotherapeut heeft deze kennis, en kan na een nauwkeurig onderzoek naar de werkelijke oorzaak van de klachten, het probleem in de voet verhelpen.

Over de auteur van dit artikel
Dit artikel over de stijve grote teen is geschreven door Rob Donkers. Hij is fysiotherapeut, manueeltherapeut (MSc), echografist en eigenaar van De Gangmakerij. Tijdens zijn masterstudie manuele therapie, waarvoor hij cum laude slaagde en de titel Master of Science ontving, deed hij wetenschappelijk onderzoek naar enkel- en voetproblemen.
Literatuur
  1. Van Gheluwe B, Dananberg HJ, Hagman F, Vanstaen K. Effects of hallux limitus on plantar foot pressure and foot kinematics during walking. J Am Podiatr Med Assoc. 2006 Sep-Oct;96(5):428-36
  2. Dananberg HJ. Functional hallux limitus and its relationship to gait efficiency. J Am Podiatr Med Assoc. 1986 Nov;76(11):648-52
  3. Halstead J, Redmond AC. Weight-bearing passive dorsiflexion of the hallux in standing is not related to hallux dorsiflexion during walking. J Orthop Sports Phys Ther. 2006 Aug;36(8):550-6
  4. Payne C, Chuter V, Miller K. Sensitivity and specificity of the functional hallux limitus test to predict foot function. J Am Podiatr Med Assoc. 2002 May;92(5):269-71
  5. Hicks JH. The mechanics of the foot. II. The plantar aponeurosis and the arch. Journal of anatomy, 1954;88(1), 25–30
  6. Gatt A, Mifsud T, Chockalingam N. Severity of pronation and classification of first metatarsophalangeal joint dorsiflexion increases the validity of the Hubscher Manoeuvre for the diagnosis of functional hallux limitus. Foot (Edinb). 2014 Jun;24(2):62-5
Recent
Metatarsalgie pijn onder de voorvoet
Metatarsalgie betekent letterlijk ''pijn in de voorvoet''. De term wordt daardoor vaak gebruikt voor alle vormen van voorvoetpijn, en is daardoor een soort containerbegrip. Er wordt vooral gesproken van metatarsalgie wanneer de pijn zich onder de kopjes van het 2e, 3e en/of 4e middenvoetsbeentje bevindt. In dit artikel zet ik uiteen wat er vanuit de wetenschappelijke literatuur bekend is voor metatarsalgie, en hoe ik mensen met voorvoetpijn onderzoek en behandel.
De relatie tussen fasciitis plantaris en hallux valgus
De fascia plantaris (de peesplaat onder de voet) en de grote teen zijn anatomisch en functioneel met elkaar verbonden. Fasciitis plantaris of ''hielspoor'' (of liever fasciopathie plantaris) en hallux valgus (een scheve grote teen) zijn vaak voorkomende voetklachten. Uit een recente studie blijken deze twee aandoeningen ook nog eens sterk met elkaar te maken te hebben.
Gebroken enkel of voet 5 testen om zelf te doen
Bij 33% van de enkelblessures die zich melden bij de spoedeisende hulp, blijkt het te gaan om een breuk. Om onnodige blootstelling aan röntgenstraling te vermijden, bestaat er een accurate manier om zelf te beoordelen of er wel of geen breuk aanwezig is na een val of verzwikking. In dit artikel lees je hoe je zelf een breuk kunt uitsluiten.
Wat kan een 5d loopanalyse voor een hardloper betekenen
Voetnoot 9
Als hardloper wil je naast genieten natuurlijk ook zo lang mogelijk blessurevrij lopen. Hoewel er al heel veel wetenschappelijk onderzoek is gedaan naar allerlei factoren, blijken er maar twee oorzaken echt ertoe te doen: het te snel opvoeren van de loopafstand, en een eerdere blessure hebben gehad. Een 5D hardloopanalyse kan bij beide factoren een belangrijke meerwaarde leveren om zo lang mogelijk blessurevrij te lopen. Welke pluspunten dat zijn, lees je in dit artikel.
Platvoeten bij kinderen
Wanneer een kind platvoeten lijkt te hebben, is dit vaak een punt van bezorgdheid bij de ouders. Ouders melden zich bij de huisarts of fysiotherapeut met de vraag of hun kind steunzolen nodig heeft, en er wordt belang gehecht aan het dragen van ''goede schoenen''.
In dit artikel geef ik antwoord op vragen als ''Zijn platvoeten bij kinderen slecht?'', ''Leiden platvoeten tot klachten op latere leeftijd?'', en ''Hebben kinderen met platvoeten steunzolen nodig?''.
Bewegingsbeperking van het bovenste spronggewricht
Een soepel bewegend enkelgewricht is van belang voor een goed looppatroon. Veel mensen hebben echter een stijve enkel, vaak door een eerder meegemaakte enkelverzwikking. Stijfheid van het enkelgewricht wordt gezien als risicofactor voor meerdere klachtenbeelden, zoals hielpijn. Hoe een beperkt bovenste sprongewricht vraagt om compenseren, en hoe het leidt tot andere klachten, lees je in dit artikel.
12...4