Deze website maakt gebruik van cookies. Meer informatie

Gebroken enkel of voet? 5 testen om zelf te doen!

Bij 33% van de enkelblessures die zich melden bij de spoedeisende hulp, blijkt het te gaan om een breuk. Om onnodige blootstelling aan röntgenstraling te vermijden, bestaat er een accurate manier om zelf te beoordelen of er wel of geen breuk aanwezig is na een val of verzwikking: de Ottawa Ankle Rules. In dit artikel lees je hoe je zelf een breuk in je enkel of middenvoet kunt uitsluiten.
Shutterstock 1438491011

Cijfers bij enkelletsel

De enkel is het gewricht dat het meest geblesseerd raakt in de sport. Van alle geblesseerde sporters die zich melden bij de spoedeisende hulp (SEH), heeft 12% enkelletsel. Bij 33% van deze enkelblessures blijkt het om een breuk te gaan.1

Om een breuk in de enkel of de voet vast te stellen, is een röntgenfoto de gouden standaard. Een foto wordt dan ook bij vrijwel alle enkelblessures die zich melden bij de SEH gemaakt. Van alle foto's die er gemaakt worden, blijkt in minder dan 15% van de gevallen een breuk zichtbaar. Ruim 85% van de mensen blijkt dus voor niets te zijn blootgesteld aan röntgenstraling.2

Gelukkig is er nog een andere nauwkeurige methode om breuken van de enkel en middenvoet na een val of verzwikking uit te sluiten. In dit artikel vertel ik je hoe je zelf een breuk van je enkel of middenvoet na een trauma kunt uitsluiten.

De Ottawa Ankle Rules

Om de aanwezigheid van een breuk in de enkel of middenvoet uit te sluiten na een val of verzwikking, zijn de zogenaamde Ottawa Ankle (and Foot) Rules bedacht.3 Dit is een eenvoudig uit te voeren test, bestaande uit 5 vragen. Wanneer je binnen de eerste 7 dagen na het trauma alle vragen met "JA" kunt beantwoorden, blijkt in bijna 100% van de gevallen er GEEN breuk aanwezig te zijn!2,4,5

Heb je je enkel of middenvoet geblesseerd? Beantwoord dan de volgende vragen om uit te vinden of er sprake kan zijn van een breuk.
Ottawa ankle rules
Afbeelding 1. De drukpunten van de Ottawa Ankle Rules6

Vraag 1: 2 x 2 stappen

Probeer 4 passen achter elkaar te zetten (2 stappen links, 2 stappen rechts), met volledige belasting van je voet, zónder hulp.

Kun je je geblesseerde enkel of voet volledig belasten? Noteer je antwoord: JA of NEE?

Vraag 2: Drukpijn buitenste enkelknobbel

Druk met een vinger op de achterzijde van de onderste 6 cm van je buitenste enkelknobbel (laterale malleolus). Zie voor de juiste locatie bij deze en de volgende vragen afbeelding 1.

Is dit mogelijk zónder pijn op te roepen? Noteer je antwoord: JA of NEE?

Vraag 3: Drukpijn binnenste enkelknobbel

Druk met een vinger op de achterzijde van de onderste 6 cm van je binnenste enkelknobbel (mediale malleolus).

Is dit mogelijk zónder pijn op te roepen? Noteer je antwoord: JA of NEE?

Vraag 4: Drukpijn binnenzijde voet (scheepsvormig botje: naviculare)

Druk met een vinger op het uitstekende botje aan de binnenzijde van je voet, het zogenaamde tuber ossis naviculare.

Is dit mogelijk zónder pijn op te roepen? Noteer je antwoord: JA of NEE?

Vraag 5: Drukpijn buitenzijde voet

(basis 5e middenvoetsbeentje)

Druk met een vinger op het uitstekende botje aan de buitenzijde van je voet, de basis van metatarsale 5 (zie afbeelding 1).

Is dit mogelijk zónder pijn op te roepen? Noteer je antwoord: JA of NEE?

De uitkomst

  • Heb je ALLE vragen met JA kunnen beantwoorden? Dan is de kans uiterst klein (bijna 0%!) dat je een breuk in je enkel of middenvoet hebt.
  • Heb je vraag 1, 2 en/of 3 met NEE beantwoord? Dan bestaat er een kans dat je een breuk in je enkel hebt, en is het maken van een röntgenfoto gewenst.
  • Heb je vraag 1, 4 en/of 5 met NEE beantwoord? Dan bestaat er een kans dat je een breuk in je middenvoet hebt, en is het maken van een röntgenfoto gewenst.2-6

Twijfel je nog of er sprake is van een breuk?

Heb je de Ottawa Ankle Rules gevolgd, maar ben je niet zeker of je nu wel of niet alsnog een foto moet maken? Neem dan de eerstvolgende werkdag contact op met je huisarts, of je gespecialiseerde fysiotherapeut.

Je fysiotherapeut kan wellicht, naast het uitvoeren van de Ottawa Ankle Rules, ook een echo maken. Echografie blijkt namelijk in hoge mate nauwkeurig te zijn om een breuk in de onderste ledematen al vroeg te herkennen!7


Over de auteur van dit artikel
Dit artikel over een breuk in de enkel of voet is geschreven door Rob Donkers. Hij is fysiotherapeut, manueeltherapeut (MSc), echografist en eigenaar van De Gangmakerij. Tijdens zijn masterstudie manuele therapie, waarvoor hij cum laude slaagde en de titel Master of Science ontving, deed hij wetenschappelijk onderzoek naar enkel- en voetproblemen. Hij was een van de eerste fysiotherapeuten in Tilburg die echografie inzette binnen zijn fysiotherapeutisch onderzoek.
Literatuur
  1. Letsel Informatie Systeem 2017, VeiligheidNL; Leefstijlmonitor 2017, VeiligheidNL i.s.m. RIVM en CBS
  2. Barelds I, Krijnen WP, van de Leur JP, van der Schans CP, Goddard RJ. Diagnostic Accuracy of Clinical Decision Rules to Exclude Fractures in Acute Ankle Injuries: Systematic Review and Meta-analysis. J Emerg Med. 2017 Sep;53(3):353-368
  3. Stiell IG, McKnight RD, Greenberg GH, McDowell I, Nair RC, Wells GA, Johns C, Worthington JR. Implementation of the Ottawa ankle rules. JAMA. 1994 Mar 16;271(11):827-32
  4. Bachmann LM, Kolb E, Koller MT, Steurer J, ter Riet G. Accuracy of Ottawa ankle rules to exclude fractures of the ankle and mid-foot: systematic review. BMJ. 2003 Feb 22;326(7386):417
  5. Vuurberg G, Hoorntje A, Wink LM, van der Doelen BFW, van den Bekerom MP et al. Diagnosis, treatment and prevention of ankle sprains: update of an evidence-based clinical guideline. Br J Sports Med. 2018 Aug;52(15):956
  6. Van der Wees P, Lenssen A, Feijts Y, Bloo H, Van Moorsel S et al. KNGF-richtlijn Enkelletsel. Ned Tijdschr v Fysioth. 2006;116(5):1-16
  7. Papalada A, Malliaropoulos N, Tsitas K, Kiritsi O, Padhiar N, Del Buono A, Maffulli N. Ultrasound as a primary evaluation tool of bone stress injuries in elite track and field athletes. Am J Sports Med. 2012 Apr;40(4):915-9
Recent
De relatie tussen fasciitis plantaris en hallux valgus
De fascia plantaris (de peesplaat onder de voet) en de grote teen zijn anatomisch en functioneel met elkaar verbonden. Fasciitis plantaris of ''hielspoor'' (of liever fasciopathie plantaris) en hallux valgus (een scheve grote teen) zijn vaak voorkomende voetklachten. Uit een recente studie blijken deze twee aandoeningen ook nog eens sterk met elkaar te maken te hebben.
Gebroken enkel of voet 5 testen om zelf te doen
Bij 33% van de enkelblessures die zich melden bij de spoedeisende hulp, blijkt het te gaan om een breuk. Om onnodige blootstelling aan röntgenstraling te vermijden, bestaat er een accurate manier om zelf te beoordelen of er wel of geen breuk aanwezig is na een val of verzwikking. In dit artikel lees je hoe je zelf een breuk kunt uitsluiten.
Wat kan een 5d loopanalyse voor een hardloper betekenen
Voetnoot 9
Als hardloper wil je naast genieten natuurlijk ook zo lang mogelijk blessurevrij lopen. Hoewel er al heel veel wetenschappelijk onderzoek is gedaan naar allerlei factoren, blijken er maar twee oorzaken echt ertoe te doen: het te snel opvoeren van de loopafstand, en een eerdere blessure hebben gehad. Een 5D hardloopanalyse kan bij beide factoren een belangrijke meerwaarde leveren om zo lang mogelijk blessurevrij te lopen. Welke pluspunten dat zijn, lees je in dit artikel.
Platvoeten bij kinderen
Wanneer een kind platvoeten lijkt te hebben, is dit vaak een punt van bezorgdheid bij de ouders. Ouders melden zich bij de huisarts of fysiotherapeut met de vraag of hun kind steunzolen nodig heeft, en er wordt belang gehecht aan het dragen van ''goede schoenen''.
In dit artikel geef ik antwoord op vragen als ''Zijn platvoeten bij kinderen slecht?'', ''Leiden platvoeten tot klachten op latere leeftijd?'', en ''Hebben kinderen met platvoeten steunzolen nodig?''.
Bewegingsbeperking van het bovenste spronggewricht
Een soepel bewegend enkelgewricht is van belang voor een goed looppatroon. Veel mensen hebben echter een stijve enkel, vaak door een eerder meegemaakte enkelverzwikking. Stijfheid van het enkelgewricht wordt gezien als risicofactor voor meerdere klachtenbeelden, zoals hielpijn. Hoe een beperkt bovenste sprongewricht vraagt om compenseren, en hoe het leidt tot andere klachten, lees je in dit artikel.
De 3 belangrijkste eigenschappen van de voet bij wandelen en hardlopen
Voetnoot 8
Onze voeten vormen de basis van ons lichaam, het fundament. Wanneer het fundament niet goed functioneert, wankelt het bouwwerk dat steunt op het fundament. Dat geldt ook voor ons lijf. Wanneer onze voeten niet hun normale functie vervullen, leidt dit tot problemen tot ver in het lichaam. Om klachten van onze voeten of een ander lichaamsdeel tijdens het wandelen en hardlopen te begrijpen en te kunnen oplossen, is het belangrijk dat we snappen wat de normale functie van onze voeten is.
12...4